ტუნგუსკის აფეთქების საიდუმლო
1908 წლის 30 ივნისს, გამთენიისას, ციმბირის უკაცრიელ ტაიგაში მოხდა აფეთქება, რომელიც დღემდე კაცობრიობის ერთ-ერთ ყველაზე ამოუხსნელ მოვლენად ითვლება.
ეს იყო კატასტროფა, რომელმაც მილიონობით ხე ერთ წამში გაანადგურა, ცა აანათა და დედამიწის სხვადასხვა კუთხეშიც კი დააფიქსირა თავისი კვალი.
თუმცა ყველაზე უცნაური ისაა, რომ აფეთქების ადგილზე არ დარჩენილა კრატერი.
რა მოხდა სინამდვილეში ტუნგუსკაში?
აფეთქება, რომელმაც ცა გაანათა
1908 წლის ზაფხულში ცენტრალური ციმბირის შორეულ რეგიონში — მდინარე პოდკამენნაია ტუნგუსკის მახლობლად — ადგილობრივებმა ცაზე უცნაური, ცეცხლოვანი ობიექტი შენიშნეს.
მოწმეების თქმით:
- ცაზე „მეორე მზე“ გამოჩნდა;
- ჰაერი უცებ გაცხელდა;
- რამდენიმე წამში კი საშინელი აფეთქება მოხდა.
აფეთქების ტალღამ ადამიანები ათეულობით კილომეტრის დაშორებით მიწაზე დააგდო.
ფანჯრები იმსხვრეოდა ასობით კილომეტრის რადიუსში.
ზოგი თვითმხილველი ამბობდა, რომ აფეთქების ხმა იმდენად ძლიერი იყო, თითქოს „ცა გაიხა“.
განადგურებული ტყე
როდესაც მეცნიერებმა წლების შემდეგ ტერიტორია შეისწავლეს, შოკისმომგვრელი სურათი დახვდათ.
დაახლოებით 80 მილიონი ხე მიწაზე იყო წაქცეული.
ტყე ცენტრიდან გარეთ მიმართულებით იყო გადაგდებული, თითქოს უზარმაზარმა უხილავმა ძალამ ყველაფერი ერთ წამში გაანადგურა.
განადგურებული ტერიტორია დაახლოებით 2,000 კვადრატულ კილომეტრს ფარავდა.
აფეთქების სიმძლავრე მეცნიერების შეფასებით:
- ჰიროშიმის ატომურ ბომბზე ასეულჯერ ძლიერი იყო.
თუმცა…
ყველაზე დიდი საიდუმლო — კრატერი არ არსებობდა
ასეთი მასშტაბის აფეთქებას უზარმაზარი კრატერი უნდა დაეტოვებინა.
მაგრამ:
- არ აღმოჩნდა მეტეორიტის დიდი ნამსხვრევები;
- არ არსებობდა დარტყმის კრატერი;
- მიწაში არ ჩანდა კლასიკური შეჯახების კვალი.
ეს ფაქტი დღემდე ყველაზე დიდ კითხვად რჩება.
რას ფიქრობენ მეცნიერები?
დღეს ყველაზე გავრცელებული თეორიის მიხედვით, დედამიწისკენ უზარმაზარი ასტეროიდი ან კომეტა მოდიოდა.
ობიექტი ატმოსფეროში შემოსვლისას:
- უზარმაზარი სიჩქარით გახურდა;
- ჰაერის წნევამ დაშალა;
- და მიწამდე მიღწევამდე აფეთქდა.
ამ მოვლენას „ჰაერში აფეთქება“ — Airburst ეწოდება.
სწორედ ამიტომ არ დარჩა დიდი კრატერი.
რატომ იყო ეს მოვლენა უნიკალური?
ტუნგუსკის შემთხვევა თანამედროვე ისტორიაში ყველაზე დიდი კოსმოსური აფეთქებაა, რომელიც ადამიანებმა იხილეს.
თუ მსგავსი ობიექტი დღეს:
- ნიუ-იორკის,
- ტოკიოს,
- ან ლონდონის თავზე აფეთქდებოდა,
მილიონობით ადამიანი დაიღუპებოდა.
სწორედ ამიტომ ტუნგუსკის მოვლენა მეცნიერებისთვის დღემდე სერიოზული გაფრთხილებაა.
უცნაური მოვლენები აფეთქების შემდეგ
აფეთქებიდან რამდენიმე დღის განმავლობაში ევროპისა და რუსეთის ცა ღამითაც ანათებდა.
ადამიანებს შეეძლოთ შუაღამისას გარეთ გაზეთის წაკითხვა.
მეცნიერები ფიქრობენ, რომ ატმოსფეროში უზარმაზარი რაოდენობით მტვერი და ნაწილაკები გაიფანტა, რომლებმაც მზის სინათლე აირეკლეს.
შეთქმულებები და უცნაური თეორიები
იმის გამო, რომ კრატერი არ არსებობდა, გაჩნდა უამრავი თეორია:
- უცხოპლანეტელების ხომალდის აფეთქება;
- დაკარგული ანტიმატერიის ობიექტი;
- ნიკოლა ტესლას ენერგეტიკული ექსპერიმენტი;
- შავი ხვრელის გავლა დედამიწასთან ახლოს.
თუმცა ამ თეორიების დამადასტურებელი მტკიცებულება არასოდეს აღმოჩენილა.
მეცნიერები დღეს
დღესაც მეცნიერები აგრძელებენ ტუნგუსკის ტერიტორიის შესწავლას.
თანამედროვე ტექნოლოგიებით ისინი:
- ნიადაგს ამოწმებენ,
- ხეების დაზიანებებს სწავლობენ,
- და კომპიუტერულ მოდელებს ქმნიან, რათა ზუსტად გაიგონ, რა მოხდა 1908 წელს.
ბევრი მკვლევარი დარწმუნებულია, რომ ტუნგუსკა კაცობრიობისთვის მნიშვნელოვანი გაფრთხილება იყო:
კოსმოსური საფრთხეები რეალურია.
დასკვნა
ტუნგუსკის აფეთქება დღემდე რჩება ბუნების ერთ-ერთ ყველაზე იდუმალ და დამანგრეველ მოვლენად.
ერთმა აფეთქებამ:
- გაანადგურა მილიონობით ხე,
- შეარყია ატმოსფერო,
- და მეცნიერებს საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში დაუტოვა კითხვები.
შესაძლოა პასუხი უკვე არსებობს…
მაგრამ ციმბირის ტაიგა ჯერ კიდევ ინახავს საიდუმლოს იმ დღის შესახებ, როდესაც ცა აფეთქდა.
თუ სტატია თქვენთვის საინტერესო იყო, გაუზიარეთ მეგობრებს და დატოვეთ კომენტარი.
