შხამითა და კონიაკით მოგებული ოლიმპიური ოქრო
თანამედროვე სპორტში თითოეული დეტალი კონტროლდება — წყლის რაოდენობიდან დაწყებული, სპორტსმენის პულსით დამთავრებული. მაგრამ იყო დრო, როცა გამარჯვება არა მხოლოდ ძალას, არამედ სიცოცხლის რისკის ქვეშ დაყენებასაც არ გამორიცხავდა. ამის ყველაზე შოკისმომგვრელი მაგალითი 1904 წლის ოლიმპიური მარათონია.
ყველაზე უცნაური ოლიმპიადა ისტორიაში
1904 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები ამერიკის ქალაქ სენტ-ლუისში ჩატარდა. ორგანიზება ქაოსური იყო: ცუდი ინფრასტრუქტურა, მაღალი სიცხე, მტვრიანი გზები და თითქმის არანაირი სამედიცინო კონტროლი.
მარათონის ორგანიზატორებს ჰქონდათ ექსპერიმენტული იდეა — დაედგინათ, რამდენად ძლიერია ადამიანის ორგანიზმი უკიდურეს პირობებში. სწორედ ამიტომ მორბენლებს წყლის მიღება თითქმის აუკრძალეს. მთელ დისტანციაზე მხოლოდ ერთი წყლის პუნქტი არსებობდა.
შედეგი კატასტროფული აღმოჩნდა.
ადამიანი, რომელიც ნახევრად უგონოდ გახდა ჩემპიონი
ამ აბსურდულ რბოლაში მონაწილეობდა ამერიკელი მორბენალი თომას ჰიქსი. სიცხე, მტვერი და დეჰიდრატაცია მალევე აისახა მის მდგომარეობაზე — მას ფეხი ებმებოდა, ეცემოდა, ვერ ცნობდა გარემოს.
ნორმალურ პირობებში რბოლა აქ დასრულდებოდა, მაგრამ ჰიქსის მწვრთნელებმა სრულიად განსხვავებული გადაწყვეტილება მიიღეს. მათ სპორტსმენს მისცეს:
- სტრიქნინი — შხამი, რომელიც იმ დროს მცირე დოზით „სტიმულატორად“ მიაჩნდათ
- კონიაკი — ენერგიის სწრაფი წყარო, როგორც მაშინ ფიქრობდნენ
დღევანდელი მედიცინის თვალსაზრისით ეს სასიკვდილო კომბინაციაა.
გამარჯვება სიცოცხლის ზღვარზე
თომას ჰიქსი ფაქტობრივად ხელით მიათრიეს ფინიშის ხაზამდე. თვითმხილველების თქმით, ის ძლივს იდგა ფეხზე, თვალები ჩამქრალი ჰქონდა და ვერ ხვდებოდა, სად იყო.
და მაინც —
🥇 ის გახდა ოლიმპიური ჩემპიონი.
რამდენიმე წუთში ჰიქსი კოლაფსის მდგომარეობაში საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ექიმების თქმით, კიდევ რამდენიმე ნაბიჯი შესაძლოა ფატალური გამხდარიყო.
მარათონი, რომელმაც წესები შეცვალა
1904 წლის ეს რბოლა დღეს სპორტის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე სამარცხვინო, მაგრამ ამავე დროს გარდამტეხ მოვლენად ითვლება. სწორედ ამ შემთხვევის შემდეგ დაიწყო საუბარი:
- სპორტსმენთა უსაფრთხოებაზე
- დოპინგის აკრძალვაზე
- და პროფესიული სპორტული მედიცინის აუცილებლობაზე
ის, რაც მაშინ გამარჯვებად ჩაითვალა, დღეს დაუშვებელად და დანაშაულად მიიჩნევა.
დასკვნა
1904 წლის ოლიმპიური მარათონი არ არის უბრალოდ უცნაური ეპიზოდი სპორტის ქრონიკებში. ეს არის მკაფიო შეხსენება იმისა, თუ რა შეიძლება მოხდეს მაშინ, როცა ადამიანი ექსპერიმენტის ნაწილად იქცევა და გამარჯვება მთავარ ღირებულებად ცხადდება.
ამ მარათონმა აჩვენა, რომ სპორტი შეიძლება გადაიქცეს საშიშ სანახაობად, თუ წესები, ეთიკა და მეცნიერება მას ვერ ეწევა. სწორედ ამიტომ 1904 წლის ტრაგიკულად კომიკურმა და ამავე დროს საშიშმა რბოლამ საფუძველი ჩაუყარა იმ სისტემას, რომელსაც დღეს ბუნებრივად მივიჩნევთ — სამედიცინო კონტროლს, დოპინგის აკრძალვას და სპორტსმენის ჯანმრთელობის პრიორიტეტს. თომას ჰექსის მაგალითმა შესაძლებელი გახადა, რომ თანამედროვე ოლიმპიადა ბევრად უფრო უსაფრთხოა და მსოფლიოში მრავალი ადამიანის აღფთოვანების და შთაგონების წყაროს წარმოადგენს.
სტატიაში გამოყენებული ფოტოები აღებულია Wikimedia Commons და წარმოადგენს საჯარო მასალას.
თუ სტატია თქვენთვის საინტერესო იყო, გაუზიარეთ მეგობრებს და დატოვეთ კომენტარი.
