მარათონელი, რომელიც „გაქრა“
სპორტის ისტორია სავსეა წარმოუდგენელი რეკორდებით, დრამატული გამარჯვებებითა და ტრაგიკული მარცხით. თუმცა, არსებობს ერთი ისტორია, რომელიც ოლიმპიური თამაშების ანალებში არა სპორტული მიღწევით, არამედ მსოფლიოში ყველაზე ხანგრძლივი და მისტიკური რბოლით შევიდა.
ეს არის ამბავი იაპონელ მარათონელზე, სახელად შიზო კანაკური, რომელიც 1912 წლის სტოკჰოლმის ოლიმპიურ თამაშებზე შუა გზიდან უგზო-უკვლოდ გაქრა, მისი ძებნა ნახევარი საუკუნე გაგრძელდა, ხოლო ფინიშის ხაზი საბოლოოდ… 54 წლის შემდეგ გადაკვეთა.
როგორ იქცა „იაპონური მარათონის მამა“ ოლიმპიურ იმედად
მე-20 საუკუნის დასაწყისში იაპონია დასავლური სამყაროსთვის ჯერ კიდევ ჩაკეტილ, იდუმალ ქვეყნად რჩებოდა. 1912 წლის სტოკჰოლმის ოლიმპიადა პირველი იყო, სადაც აზიელმა ათლეტებმა მიიღეს მონაწილეობა. იაპონიის მთავარი იმედი 20 წლის სტუდენტი, შიზო კანაკური გახლდათ.
კანაკური ფენომენალური მორბენალი იყო. ოლიმპიადის საკვალიფიკაციო ეტაპზე მან მარათონული დისტანცია (იმ დროისთვის 40 კმ) წარმოუდგენელ დროში — 2 საათსა და 32 წუთში დაფარა, რაც მსოფლიო რეკორდის მოხსნას ნიშნავდა. იაპონია დარწმუნებული იყო, რომ შიზო სამშობლოში ოქროს მედლით დაბრუნდებოდა. თუმცა, შვედეთში გამგზავრება ნამდვილ კოშმარად იქცა.
საშიში მოგზაურობა: იმ პერიოდში საჰაერო მიმოსვლა არ არსებობდა. კანაკურის სტოკჰოლმამდე მისასვლელად ტრანსციმბირული მაგისტრალით, მატარებლით 10 დღე უნდა ემგზავრა. გზაში მას თითქმის არ ეძინა, საკვების პრობლემა ჰქონდა და ფორმის შესანარჩუნებლად ყოველ გაჩერებაზე, სადგურის ბაქანზე დარბოდა.
როდესაც შვედეთში ჩავიდა, ის უკვე ფიზიკურად და ფსიქოლოგიურად გამოფიტული იყო. მაგრამ ნამდვილი გამოცდა წინ ელოდა.
საბედისწერო დღე: +32 გრადუსი და კოშმარი სტოკჰოლმში
1912 წლის 14 ივლისს, სტოკჰოლმში ანომალიური სიცხე დაფიქსირდა — ტემპერატურამ ჩრდილში 32 გრადუსს გადააჭარბა. იმ დროის სამედიცინო პროტოკოლით, მორბენლებს გზაში წყლის მიღება შეზღუდული ჰქონდათ, რადგან ითვლებოდა, რომ ეს ორგანიზმს ვნებდა.
რბოლა დაიწყო. სიცხემ ათლეტების ნამდვილი გენოციდი მოაწყო: სპორტსმენები გონებას კარგავდნენ, პორტუგალიელი მორბენალი ფრანცისკო ლაზარო კი მზის დარტყმისგან ტრასაზევე გარდაიცვალა.
კანაკურიმ 30 კილომეტრი გაიარა. მისი სხეული გაუწყლოებისგან იწვოდა, გონება კი ებნეოდა. ერთ-ერთ მოსახვევში, როდესაც ის შვედური სოფლის, ტურენტუნას სიახლოვეს მირბოდა, ძალებისგან სრულიად დაცლილი, გზის პირას მდგარი სახლის ეზოში დაეცა.
უცნაური გაუჩინარება: სად გაქრა შიზო?
სახლის პატრონებმა, პეტერსონების ოჯახმა, დაინახეს მომაკვდავი ათლეტი, ეზოში შემოიყვანეს, ცივი ჟოლოს წვენი დაალევინეს და საწოლში დააწვინეს. კანაკურის იმდენად ღრმად ჩაეძინა, რომ მხოლოდ მეორე დღეს, დილით გაიღვიძა.
როდესაც გონს მოვიდა, შიზო საშინელმა სირცხვილის გრძნობამ შეიპყრო. სამურაების ქვეყნის შვილს მიაჩნდა, რომ ოლიმპიადის ასე ჩაგდება, ოჯახისა და სამშობლოს უდიდესი სირცხვილი იყო. მან ვერ გაბედა ორგანიზატორებთან მისვლა. ნაცვლად ამისა, ჩუმად ჩაჯდა მატარებელში, მიაშურა პორტს და იაპონიაში მალულად დაბრუნდა.
ამასობაში, სტოკჰოლმში პანიკა დაიწყო. რბოლის დასრულების შემდეგ შიზო ფინიშზე არ გამოჩენილა. შვედეთის პოლიციამ ოფიციალური ძებნა გამოაცხადა. საავადმყოფოებსა და მორგებში მისი კვალი არ ჩანდა. შიზო კანაკური ოფიციალურად გამოცხადდა უგზო-უკვლოდ დაკარგულად. შვედეთში ათწლეულების განმავლობაში დადიოდა ლეგენდები „მისტიკურ იაპონელზე“, რომელიც სტოკჰოლმის ტყეებში გაქრა.
ცხოვრება „გაუჩინარების“ შემდეგ
სანამ შვედეთში მას ეძებდნენ, კანაკური იაპონიაში ჩვეულებრივი ცხოვრებით ცხოვრობდა. მან დაძლია დეპრესია, განაგრძო სპორტული კარიერა და მონაწილეობა მიიღო 1920 და 1924 წლის ოლიმპიურ თამაშებშიც კი (თუმცა მედლის გარეშე).
უფრო მეტიც, ის გახდა ლეგენდარული „ჰაკონე ეკიდენის“ (იაპონური საუნივერსიტეტო მარათონის) დამფუძნებელი და ქვეყანაში მძლეოსნობის განვითარებისთვის იმდენი გააკეთა, რომ მას დღესაც „იაპონური მარათონის მამას“ უწოდებენ. თუმცა, შვედეთის ოფიციალურ დოკუმენტებში ის კვლავ „დაკარგულად“ ითვლებოდა.
54 წლის შემდეგ: მსოფლიო რეკორდი, რომელსაც ვერავინ მოხსნის
1967 წელს, შვედმა ჟურნალისტმა ოსკარ სოდერლუნდმა ძველი არქივების ქექვისას აღმოაჩინა, რომ „დაკარგული სპორტსმენი“ ცოცხალი იყო და იაპონიაში, გეოგრაფიის მასწავლებლად მუშაობდა. ეს ნამდვილი სენსაცია იყო.
შვედეთის ოლიმპიურმა კომიტეტმა მიიღო გენიალური გადაწყვეტილება. მათ 75 წლის შიზო კანაკური სტოკჰოლმში მიიწვიეს, რათა მას… თავისი 1912 წლის რბოლა დაესრულებინა.
1967 წლის მარტში, ტელეკამერების, ათასობით გულშემატკივრისა და ოვაციების ფონზე, მოხუცმა შიზომ სტოკჰოლმის ოლიმპიურ სტადიონზე სიმბოლურად გაირბინა და ფინიშის ლენტი გაწყვიტა.
სტადიონის საინფორმაციო დაფაზე დაიწერა ოფიციალური, საბოლოო შედეგი:
პროტოკოლი: „შიზო კანაკური (იაპონია) — ფინიში. დრო: 54 წელი, 8 თვე, 6 დღე, 5 საათი, 32 წუთი და 20,3 წამი.“
ფინიშის შემდეგ, მიკროფონთან მისულმა მოხუცმა სპორტსმენმა იუმორით თქვა: „ეს იყო მართლაც გრძელი გზა… ამ ხნის განმავლობაში ცოლი მოვიყვანე, შემეძინა 6 შვილი და 10 შვილიშვილი.“
რატომ არის ეს ისტორია მნიშვნელოვანი?
შიზო კანაკურის შემთხვევა სპორტის ისტორიაში ყველაზე გრძელ მარათონადაა აღიარებული და ეს რეკორდი, გასაგები მიზეზების გამო, ვერასდროს მოიხსნება. ეს ამბავი გვიჩვენებს, რომ სპორტი მხოლოდ წამებისა და სანტიმეტრების ბრძოლა არ არის — ეს არის ადამიანური ბედისწერის, შეცდომების, სირცხვილის დაძლევითა და საბოლოო ტრიუმფით სავსე ხელოვნება.
დღეს, კანაკურის სახელი იაპონიაში ნებისმიერმა ბავშვმა იცის, ხოლო მისი 54-წლიანი „გაქცევა“ რჩება ყველაზე უცნაურ, თბილ და დაუჯერებელ ეპიზოდად მსოფლიო ოლიმპიადების ისტორიაში.
სტატიაში გამოყენებული ფოტოები აღებულია Wikimedia Commons-დან და წარმოადგენს საჯარო მასალას.
თუ სტატია თქვენთვის საინტერესო იყო, გაუზიარეთ მეგობრებს და დატოვეთ კომენტარი.
