ნოეს კიდობანი — მითი თუ რეალური მოვლენა?
ნოეს კიდობნის ისტორია კაცობრიობის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და ამავე დროს ყველაზე საკამათო ამბავია. ათასობით წლის განმავლობაში ეს მონათხრობი აერთიანებდა რელიგიას, ისტორიას, არქეოლოგიასა და მეცნიერებას. მორწმუნეთათვის ის ღვთის ძალისა და ადამიანთა გადარჩენის სიმბოლოა, ხოლო მკვლევარებისთვის — უძველესი წარღვნის ლეგენდების საინტერესო მაგალითი.
მაგრამ მართლა მოხდა თუ არა მსოფლიო წარღვნა? არსებობდა თუ არა ნოეს კიდობანი? და რატომ გვხვდება მსგავსი ისტორიები მსოფლიოს სხვადასხვა კულტურაში? ამ კითხვებზე პასუხის ძიება დღემდე გრძელდება.
ბიბლიური მონათხრობი
ნოეს ისტორია აღწერილია დაბადების წიგნში (ძველი აღთქმა). ბიბლიის თანახმად, ადამიანთა ცოდვა და ძალადობა იმდენად გავრცელდა, რომ ღმერთმა გადაწყვიტა დედამიწის განწმენდა დიდი წარღვნით.
ერთადერთი მართალი ადამიანი იყო ნოე. ღმერთმა მას უბრძანა აეშენებინა უზარმაზარი ხომალდი — კიდობანი, რომელშიც უნდა შეეყვანა თავისი ოჯახი და სხვადასხვა ცხოველთა სახეობები.
ბიბლიის მიხედვით, წვიმა 40 დღე და 40 ღამე გაგრძელდა. წყლებმა დაფარა მთები, ხოლო კიდობანი თავისუფლად დაცურავდა წყალზე. მრავალი თვის შემდეგ წყლის დონემ კლება დაიწყო და ხომალდი არარატის მთების რეგიონში გაჩერდა.
ნოემ ჯერ ყორანი გაუშვა, შემდეგ მტრედი. ბოლოს მტრედი დაბრუნდა ზეთისხილის რტოთი, რაც ნიშნავდა, რომ მიწა კვლავ გამოჩნდა. სწორედ ამის შემდეგ დატოვეს ადამიანებმა და ცხოველებმა კიდობანი.
რამდენად დიდი იყო კიდობანი?
ბიბლიაში მოცემულია მისი ზომებიც. თანამედროვე გამოთვლებით, კიდობნის სიგრძე დაახლოებით 135 მეტრი იყო, სიგანე — 22–23 მეტრი, ხოლო სიმაღლე — დაახლოებით 13–14 მეტრი.
135 m×22.5 m×13.5 m
ასეთი ზომის ნაგებობა ძველი სამყაროსთვის მართლაც შთამბეჭდავი იქნებოდა. ზოგი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ტექნიკურად მსგავსი ხის კონსტრუქციის აშენება შესაძლებელი იყო, თუმცა მისი სტაბილურობა და გამძლეობა დღემდე განხილვის საგანია.
წარღვნის ლეგენდები სხვა კულტურებში
ნოეს ისტორია არ არის ერთადერთი წარღვნის მონათხრობი.
ყველაზე ცნობილი მსგავსება გვხვდება გილგამეშის ეპოსში, რომელიც ბიბლიაზე ბევრად ძველია. მასში გმირი უტნაპიშტიმი ღმერთებისგან იღებს გაფრთხილებას მოახლოებული წარღვნის შესახებ და აშენებს დიდ ხომალდს საკუთარი ოჯახისა და ცხოველების გადასარჩენად.
მსგავსი ისტორიები არსებობს:
- ძველ მესოპოტამიაში
- ინდოეთში
- ჩინეთში
- საბერძნეთში
- ამერიკის კონტინენტის სხვადასხვა ხალხებში
ამ ფაქტმა ზოგი მკვლევარი დააფიქრა, რომ შესაძლოა წარსულში მართლაც მომხდარიყო დიდი რეგიონული კატასტროფა, რომლის მოგონებაც სხვადასხვა კულტურაში შემორჩა.
არარატის მთა და დაკარგული კიდობანი
ბიბლიის მიხედვით, კიდობანი გაჩერდა არარატის მთების რეგიონში. დღეს ამ სახელთან ყველაზე ხშირად ასოცირდება არარატის მთა.
საუკუნეების განმავლობაში უამრავი მოგზაური, მკვლევარი და ავანტიურისტი ცდილობდა მთაზე კიდობნის კვალის აღმოჩენას.
ზოგი ექსპედიცია ამტკიცებდა, რომ ყინულებში უცნაური ხის სტრუქტურები ნახა. სხვები აცხადებდნენ, რომ სატელიტურ ფოტოებზე ხომალდის მსგავსი კონტურები შენიშნეს. თუმცა არცერთი მტკიცებულება არ აღმოჩნდა ისეთი ძლიერი, რომ სამეცნიერო საზოგადოებას ნოეს კიდობნის არსებობა დაედასტურებინა.
დურუპინარის წარმონაქმნი
1980-იანი წლებიდან განსაკუთრებული ყურადღება მიიპყრო თურქეთში მდებარე ადგილმა სახელად დურუპინარი.
ეს არის ნიადაგში არსებული ნავის ფორმის წარმონაქმნი, რომლის ზომებიც გარკვეულწილად ემთხვევა ბიბლიაში აღწერილ კიდობანს.
მხარდამჭერები თვლიან, რომ ეს შესაძლოა კიდობნის ნარჩენი იყოს. თუმცა გეოლოგების უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ წარმონაქმნი ბუნებრივი გეოლოგიური პროცესების შედეგად შეიქმნა.
შეიძლებოდა თუ არა ყველა ცხოველის მოთავსება?
ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად დასმული კითხვა ეხება ცხოველებს.
კრიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ დედამიწაზე მილიონობით სახეობაა და მათი ერთ ხომალდზე მოთავსება პრაქტიკულად შეუძლებელი იქნებოდა.
ამაზე სხვადასხვა რელიგიური მკვლევარი განსხვავებულ პასუხს იძლევა. ზოგი ამტკიცებს, რომ კიდობანში ყველა სახეობა კი არა, მხოლოდ ძირითადი „ტიპები“ მოხვდა, საიდანაც მოგვიანებით თანამედროვე სახეობები განვითარდა.
მეცნიერთა უმრავლესობა ამ განმარტებას არ ეთანხმება და მიიჩნევს, რომ ასეთი მასშტაბის ოპერაციის განხორციელება სერიოზულ ლოგისტიკურ სირთულეებს წარმოშობდა.
არსებობდა თუ არა მსოფლიო წარღვნა?
თანამედროვე გეოლოგიური კვლევები არ ადასტურებს, რომ ბოლო ათი ათასი წლის განმავლობაში მთელი დედამიწა ერთდროულად დაიფარა წყლით.
თუმცა არსებობს მტკიცებულებები დიდი რეგიონული წყალდიდობების შესახებ.
ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ჰიპოთეზა უკავშირდება შავ ზღვას. ზოგი მკვლევარის აზრით, ათასობით წლის წინ ხმელთაშუა ზღვიდან წყლის მასიური შემოდინება მოხდა, რამაც შავი ზღვის რეგიონში კატასტროფული დატბორვა გამოიწვია. შესაძლებელია, რომ მსგავსი მოვლენა შემდგომში წარღვნის ლეგენდად იქცა.
ნოეს კიდობანი კულტურასა და ხელოვნებაში
ნოეს ისტორია საუკუნეების განმავლობაში შთააგონებდა მხატვრებს, მწერლებსა და რეჟისორებს.
ის ხშირად აღიქმება როგორც:
- გადარჩენის სიმბოლო;
- ახალი დასაწყისის სიმბოლო;
- რწმენის მაგალითი;
- ადამიანისა და ბუნების ურთიერთობის ალეგორია.
მსოფლიოს მრავალ მუზეუმში ინახება ნოეს კიდობნის თემაზე შექმნილი ნახატები, გრავიურები და ხელნაწერები.
მეცნიერება და რელიგია
ნოეს კიდობანი ერთ-ერთი იმ თემათაგანია, სადაც მეცნიერება და რელიგია ხშირად განსხვავებულ პოზიციებზე დგანან.
რელიგიური თვალსაზრისით, ეს ისტორია რწმენის საკითხია და მისი მნიშვნელობა მხოლოდ ისტორიული სიზუსტით არ განისაზღვრება.
სამეცნიერო თვალსაზრისით კი დღემდე არ არსებობს ისეთი არქეოლოგიური მტკიცებულება, რომელიც ნოეს კიდობნის არსებობას საბოლოოდ დაადასტურებდა.
ამავე დროს, არც წარღვნის ლეგენდების ფართო გავრცელებაა ადვილად ასახსნელი. სწორედ ამიტომ ნოეს ისტორია კვლავ რჩება მკვლევართა, ისტორიკოსთა და თეოლოგთა ინტერესის ცენტრში.
დასკვნა
ნოეს კიდობანი ათასწლეულების განმავლობაში აერთიანებდა რელიგიას, ისტორიასა და საიდუმლოს. მიუხედავად იმისა, რომ მისი არსებობის დამადასტურებელი მტკიცებულებები დღემდე არ არის აღმოჩენილი, ეს ისტორია კვლავ იწვევს ინტერესს მთელ მსოფლიოში.
შესაძლოა იგი რეალურ მოვლენას ეფუძნებოდეს, შესაძლოა სიმბოლური თხრობა იყოს, ან ორივეს ნაზავი. თუმცა ერთი რამ უდავოა — ნოეს კიდობანი კაცობრიობის კულტურული მემკვიდრეობის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და გავლენიანი ისტორიაა, რომლის საიდუმლოს ამოხსნას ადამიანები დღესაც ცდილობენ.
თუ სტატია თქვენთვის საინტერესო იყო, გაუზიარეთ მეგობრებს და დატოვეთ კომენტარი.
