„სასწაული ყინულზე“ — მატჩი, რომელმაც ცივი ომის ისტორიაში განსაკუთრებული ადგილი დაიკავა
შესავალი
1980 წლის 22 თებერვალს, ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ნიუ-იორკის შტატის ქალაქ ლეიკ-პლესიდში, ზამთრის ოლიმპიური თამაშების ფარგლებში გაიმართა ჰოკეის მატჩი, რომელიც სპორტის ისტორიაში „სასწაული ყინულზე“ (Miracle on Ice) სახელით შევიდა.
ერთი შეხედვით, ეს უბრალოდ ოლიმპიური ტურნირის შეხვედრა იყო. თუმცა იმ პერიოდის პოლიტიკური ვითარების გამო მატჩმა გაცილებით დიდი მნიშვნელობა შეიძინა. ყინულზე ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ ამერიკის შეერთებული შტატებისა და საბჭოთა კავშირის ნაკრებები — ორი ზესახელმწიფო, რომლებიც ცივი ომის დროს თითქმის ყველა სფეროში ეჯიბრებოდნენ ერთმანეთს.
იმ დროს საბჭოთა ჰოკეის ნაკრები მსოფლიოში უძლიერეს გუნდად ითვლებოდა, ხოლო ამერიკელები ახალგაზრდა და გამოუცდელი მოთამაშეებისგან დაკომპლექტებულ გუნდად მიიჩნეოდნენ. სწორედ ამიტომ, ის რაც იმ საღამოს მოხდა, ბევრისთვის შეუძლებელი ჩანდა.
ცივი ომის ფონზე
1970-იანი წლების ბოლოს ურთიერთობა აშშ-სა და საბჭოთა კავშირს შორის განსაკუთრებით დაიძაბა.
1979 წელს საბჭოთა კავშირი ავღანეთში შეიჭრა, რამაც დასავლეთის მწვავე რეაქცია გამოიწვია. ორ ბანაკს შორის დაპირისპირება კვლავ გაძლიერდა და სპორტიც ამ პოლიტიკური ბრძოლის ერთ-ერთ ასპარეზად იქცა.
საბჭოთა კავშირი სპორტს საკუთარი სისტემის უპირატესობის დემონსტრირებისთვის იყენებდა. განსაკუთრებით წარმატებული იყო ჰოკეიში, სადაც საბჭოთა ნაკრები წლების განმავლობაში დომინირებდა.
საბჭოთა ჰოკეის „დაუმარცხებელი მანქანა“
1980 წლის ოლიმპიადამდე საბჭოთა ნაკრებმა ბოლო ოთხი ოლიმპიური ოქროს მედალი მოიგო.
მათი მოთამაშეები ოფიციალურად მოყვარულებად ითვლებოდნენ, თუმცა რეალურად მთელი ცხოვრება სპორტს უთმობდნენ და პროფესიონალების მსგავსად ვარჯიშობდნენ.
გუნდში თამაშობდნენ მსოფლიო ჰოკეის ვარსკვლავები:
- ვლადისლავ ტრეტიაკი;
- ვალერი ხარლამოვი;
- ბორის მიხაილოვი;
- ვლადიმირ პეტროვი;
- სერგეი მაკაროვი.
ბევრი ექსპერტი საბჭოთა ნაკრებს ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესო სპორტულ გუნდად მიიჩნევდა.
ამერიკული გუნდი, რომლის არავის სჯეროდა
აშშ-ის ნაკრები სრულიად განსხვავებულ მდგომარეობაში იყო.
გუნდის წევრთა უმრავლესობა კოლეჯის სტუდენტი იყო. მათ არ ჰქონდათ საერთაშორისო გამოცდილება და არც დიდი გამარჯვებები.
გუნდის მთავარი მწვრთნელი, კურტ რასელი არა, არამედ ჰერბ ბრუკსი იყო — ადამიანი, რომელმაც შეძლო ახალგაზრდა მოთამაშეების ერთ ძლიერ კოლექტივად ჩამოყალიბება.
ბრუკსი მკაცრი მეთოდებით გამოირჩეოდა. ვარჯიშები იმდენად რთული იყო, რომ მოთამაშეები ხშირად ფიზიკური გამოფიტვის ზღვარზე მიდიოდნენ.
მაგრამ მწვრთნელს სჯეროდა, რომ მხოლოდ განსაკუთრებული მომზადებით შეძლებდნენ საბჭოთა გუნდის წინააღმდეგ ბრძოლას.
მატჩამდე შოკისმომგვრელი შედეგი
ოლიმპიადის დაწყებამდე რამდენიმე დღით ადრე ამერიკელები და საბჭოთა ნაკრები ამხანაგურ მატჩში შეხვდნენ ერთმანეთს.
შედეგმა ყველა გააოცა.
საბჭოთა კავშირმა ამერიკა ანგარიშით 10:3 დაამარცხა.
ამის შემდეგ თითქმის არავინ ფიქრობდა, რომ ოლიმპიურ ტურნირში ამერიკელებს რაიმე შანსი ექნებოდათ.
ისტორიული შეხვედრა
1980 წლის 22 თებერვალს ლეიკ-პლესიდის დარბაზი გადაჭედილი იყო.
ათასობით გულშემატკივარი საკუთარი გუნდის მხარდასაჭერად შეიკრიბა.
მატჩის დასაწყისში საბჭოთა ნაკრები სწრაფად დაწინაურდა, თუმცა ამერიკელები ბრძოლას არ წყვეტდნენ.
პირველი პერიოდის დასრულებამდე რამდენიმე წამით ადრე ამერიკელებმა ანგარიში გაათანაბრეს.
ეს გოლი მატჩის ერთ-ერთ გადამწყვეტ მომენტად მიიჩნევა.
მოულოდნელი ცვლილება
პირველი პერიოდის დასრულების შემდეგ საბჭოთა ნაკრების მთავარმა მწვრთნელმა მოულოდნელი გადაწყვეტილება მიიღო.
მან მსოფლიოს საუკეთესო მეკარე, ვლადისლავ ტრეტიაკი, სათადარიგოთა სკამზე დასვა.
დღემდე ისტორიკოსები და სპორტის ექსპერტები კამათობენ, რამდენად სწორი გადაწყვეტილება იყო ეს.
ბევრის აზრით, სწორედ ამ ნაბიჯმა იქონია მნიშვნელოვანი გავლენა თამაშის საბოლოო შედეგზე.
უკანასკნელი პერიოდი
მესამე პერიოდში ანგარიში 3:3 იყო.
დაძაბულობა უკიდურეს ზღვარს აღწევდა.
მატჩის დასრულებამდე დაახლოებით 10 წუთით ადრე ამერიკელმა თავდამსხმელმა მაიკ ერუზიონემ გოლი გაიტანა და აშშ პირველად დააწინაურა — 4:3.
დარჩენილი დრო თითქოს უსასრულოდ გაიწელა.
საბჭოთა გუნდი შეუჩერებლად უტევდა, თუმცა ამერიკელებმა ანგარიში შეინარჩუნეს.
„გჯერათ სასწაულების?“
მატჩის დასრულებამდე წამები რჩებოდა, როდესაც ამერიკელმა კომენტატორმა ალ მაიკლსმა ისტორიული სიტყვები წარმოთქვა:
„Do you believe in miracles? Yes!“
(„გჯერათ სასწაულების? დიახ!“)
ეს ფრაზა ამერიკული სპორტის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ციტატად იქცა.
ოქროს მედლამდე გზა
ბევრს ჰგონია, რომ ამერიკამ ოქროს მედალი სწორედ საბჭოთა კავშირის დამარცხებით მოიპოვა.
სინამდვილეში ეს ნახევარფინალის მსგავსი ეტაპი იყო.
ოქროს მედლის მოსაპოვებლად ამერიკელებს კიდევ ერთი მატჩის მოგება სჭირდებოდათ.
ორი დღის შემდეგ აშშ-მ ფინეთთან გაიმარჯვა და ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა.
რატომ იქცა ეს მატჩი ლეგენდად?
სპორტში სენსაციები ხშირად ხდება, მაგრამ „სასწაული ყინულზე“ განსაკუთრებული შემთხვევა იყო.
მიზეზები რამდენიმეა:
- ამერიკელები აშკარა აუტსაიდერები იყვნენ;
- საბჭოთა ნაკრები მსოფლიოს უძლიერეს გუნდად ითვლებოდა;
- მატჩი ცივი ომის დაძაბულ პერიოდში გაიმართა;
- გამარჯვებამ მილიონობით ამერიკელს ეროვნული სიამაყის განცდა დაუბრუნა.
ბევრისთვის ეს მხოლოდ სპორტული გამარჯვება არ ყოფილა — ის სიმბოლურ გამარჯვებად იქცა საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ.
ფილმები და მემკვიდრეობა
მატჩის ისტორია არაერთ დოკუმენტურ ფილმსა და წიგნში აისახა.
2004 წელს გამოვიდა ფილმი Miracle, რომელიც სწორედ ამ მოვლენებს ეძღვნება.
დღეს „სასწაული ყინულზე“ სპორტის ისტორიაში ერთ-ერთ უდიდეს სენსაციად ითვლება და ხშირად მოიხსენიება ყველა დროის საუკეთესო სპორტულ გამარჯვებებს შორის.
დასკვნა
1980 წლის ლეიკ-პლესიდის ოლიმპიადაზე გამართული შეხვედრა გაცილებით მეტი იყო, ვიდრე ჩვეულებრივი ჰოკეის მატჩი.
ეს იყო ამბავი იმის შესახებ, თუ როგორ შეძლო ახალგაზრდა და გამოუცდელმა გუნდმა მსოფლიოს უძლიერესი მეტოქის დამარცხება.
ცივი ომის ეპოქაში ეს გამარჯვება მილიონობით ადამიანისთვის იმედისა და რწმენის სიმბოლოდ იქცა.
სწორედ ამიტომ, ოთხი ათწლეულის შემდეგაც, „სასწაული ყინულზე“ რჩება არა მხოლოდ სპორტული ისტორიის ნაწილად, არამედ მოვლენად, რომელმაც დაამტკიცა, რომ ზოგჯერ ყველაზე წარმოუდგენელი სასწაულებიც კი შესაძლებელია.
სტატიაში გამოყენებული ფოტოები აღებულია Wikimedia Commons-დან და წარმოადგენს საჯარო მასალას.
თუ სტატია თქვენთვის საინტერესო იყო, გაუზიარეთ მეგობრებს და დატოვეთ კომენტარი.
