გარინჩა — „მრუდე ფეხების ანგელოზი“
ფეხბურთის ისტორიაში არსებობდნენ მოთამაშეები, რომლებმაც უამრავი გოლი გაიტანეს. იყვნენ ისეთებიც, რომლებმაც მსოფლიო ჩემპიონატები მოიგეს, რეკორდები დაამყარეს და ათწლეულების განმავლობაში მსოფლიო ფეხბურთს მართავდნენ. მაგრამ იყვნენ ფეხბურთელები, რომელთა თამაშის ყურება უბრალოდ სპორტის ზეიმი გახლდათ. მათ შორის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული იყო ბრაზილიელი მანუელ ფრანსისკო დოს სანტოსი — ადამიანი, რომელსაც მსოფლიო გარინჩას სახელით იცნობს.
მისი კარიერა ერთი შეხედვით ზღაპარს ჰგავს: ბავშვი, რომელიც სიღარიბეში გაიზარდა; ბიჭი, რომლის ფეხების ფორმის გამო ექიმები და მწვრთნელები ფეხბურთში დიდ მომავალს ვერ უწინასწარმეტყველებდნენ; მოთამაშე, რომელმაც თითქოს შეუძლებელი ფიზიკური ნაკლოვანება თავის ყველაზე დიდ იარაღად აქცია; ფეხბურთელი, რომელმაც პელესთან ერთად ბრაზილიას მსოფლიო ჩემპიონატი მოაგებინა და 1962 წელს, როცა პელე ტრავმის გამო ტურნირს გამოეთიშა, თავად იქცა ბრაზილიის მთავარ გმირად.
მაგრამ ამ ზღაპარს მეორე მხარეც ჰქონდა. დიდების შემდეგ მოვიდა დაცემა — პირადი პრობლემები, ალკოჰოლთან ბრძოლა, ჯანმრთელობის გაუარესება და სიცოცხლის ტრაგიკული დასასრული. გარინჩას ისტორია ამიტომ მხოლოდ ფეხბურთელის ბიოგრაფია არ არის. ეს არის ისტორია ადამიანზე, რომელმაც მილიონობით ადამიანს სიხარული აჩუქა, მაგრამ საკუთარი ცხოვრების ბედნიერების შენარჩუნება ვეღარ შეძლო.
ბავშვი, რომელსაც ფეხბურთი თითქოს არ უნდა ეთამაშა
გარინჩა 1933 წლის 28 ოქტომბერს დაიბადა ბრაზილიის რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ქალაქ მაგეში, პაუ-გრანდეს დასახლებაში. მისი სრული სახელი იყო მანუელ ფრანსისკო დოს სანტოსი. ის ღარიბ ოჯახში გაიზარდა და ბავშვობიდანვე ფეხბურთი მისი ცხოვრების ნაწილი გახდა. მაგრამ გარინჩას ჩვეულებრივი ფეხბურთელის სხეული არ ჰქონდა.
მას სხეულზე ხერხემლისა და ფეხების მნიშვნელოვანი დეფორმაციები აღენიშნებოდა. ერთი ფეხი მეორეზე დაახლოებით ექვსი სანტიმეტრით მოკლე იყო, მუხლებიც ერთმანეთისგან განსხვავებულად იყო დეფორმირებული. გარინჩას ბავშვობიდანვე ჰქონდა ფიზიკური თავისებურებები, რომლებიც მოგვიანებით მისი გარეგნობის ყველაზე ცნობილ ნიშნებად იქცა.
სწორედ ამიტომ მისი მომავალი პროფესიონალურ ფეხბურთში თავიდან სრულიად წარმოუდგენელი ჩანდა. დღეს შეიძლება უცნაურად ჟღერდეს, მაგრამ ადამიანი, რომელსაც მოგვიანებით მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს დრიბლიორად აღიარებდნენ, ფიზიკური მონაცემების გამო ფეხბურთისთვის თითქოს „შეუფერებელი“ ჩანდა.
მაგრამ ფეხბურთში გარინჩასთვის სხვა წესები მოქმედებდა. მისი სხეული, რომელიც სხვებისთვის სისუსტე იყო, მის მოძრაობებს არაპროგნოზირებადს ხდიდა. მას შეეძლო სხეულის მოძრაობით მცველი დაერწმუნებინა, რომ მარცხნივ მიდიოდა, შემდეგ კი მოულოდნელად მარჯვნივ გაეგდო ბურთი და რაც ყველაზე საოცარია — ხშირად მცველებმა იცოდნენ, რას გააკეთებდა. მათ იცოდნენ, რომ გარინჩა მარჯვნივ წავიდოდა. იცოდნენ, რომ ისევ იმავე ფინტს გამოიყენებდა. მაგრამ მაინც ვერ აჩერებდნენ.
სწორედ აქედან დაიწყო გარინჩას ლეგენდა.
რატომ ერქვა მას „გარინჩა“?
მისი მეტსახელი ბავშვობიდან მოდის. „გარინჩა“ ბრაზილიაში პატარა ფრინველის სახელია. ბავშვობაში მან ეს მეტსახელი მიიღო და საბოლოოდ სწორედ ამ სახელით გახდა მსოფლიოსთვის ცნობილი. მაგრამ მოგვიანებით მას კიდევ ერთი მეტსახელი შეერქვა:
„Anjo de Pernas Tortas“ — „მრუდე ფეხების ანგელოზი“.
ბრაზილიაში კი მას ხშირად უწოდებდნენ:
„Alegria do Povo“ — „ხალხის სიხარულს“.
ეს მეტსახელი შემთხვევითი არ ყოფილა. გარინჩა მოედანზე თამაშობდა ისე, თითქოს ფეხბურთი სამუშაო კი არა, თამაში, გართობა იყო. ის არ ჩქარობდა. არ ცდილობდა ყოველთვის პირდაპირ კარისკენ წასვლას. ზოგჯერ მცველს ატყუებდა, შემდეგ ისევ უბრუნდებოდა, კიდევ ერთხელ ატყუებდა და ბოლოს ისე ტოვებდა, თითქოს მთელი ეს პროცესი მხოლოდ გასართობი ყოფილიყო. მისი დრიბლინგი სანახაობად იქცა.
ბოტაფოგო — ადგილი, სადაც ლეგენდა დაიბადა
1953 წელს გარინჩა ბრაზილიურ კლუბ ბოტაფოგოში მივიდა და მისი პირველი ვარჯიში უკვე ლეგენდად იქცა. გარინჩას წინააღმდეგ იდგა ნილტონ სანტოსი — ბრაზილიის ნაკრებისა და ბოტაფოგოს ერთ-ერთი უდიდესი მცველი. სწორედ ნილტონ სანტოსი უნდა ყოფილიყო ადამიანი, რომელიც ახალგაზრდა გარინჩას შესაძლებლობებს შეაფასებდა.
გარინჩამ ბურთი აიღო. მცველს მიუახლოვდა და შემდეგ ის გააკეთა, რასაც მომავალში ათასობით მცველთან გააკეთებდა. დრიბლინგით გაიარა. სანტოსი მაშინვე მიხვდა, რომ მის წინ ჩვეულებრივი ფეხბურთელი არ იდგა.
ბოტაფოგოს ოფიციალური ისტორიის მიხედვით, გარინჩამ პირველივე ვარჯიშზე ბურთი ნილტონ სანტოსს ფეხებს შორის გაუძვრინა და სწორედ სანტოსმა მოითხოვა მისი კლუბში აყვანა. ასე დაიწყო თანამშრომლობა, რომელიც ბრაზილიური ფეხბურთის ისტორიაში შევიდა.
გარინჩა ბოტაფოგოში 1953 წლიდან 1965 წლამდე თამაშობდა და კლუბის უდიდეს სიმბოლოდ იქცა. ბოტაფოგოს ოფიციალური მონაცემებით, მან კლუბში 600-ზე მეტი მატჩი ჩაატარა და 245 გოლი გაიტანა, ხოლო მოიგო რიო-დე-ჟანეიროს ჩემპიონატი 1957, 1961 და 1962 წლებში, ასევე რიო-სან-პაულოს ტურნირი 1962 და 1964 წლებში. მაგრამ გარინჩას მთავარი წარმატება ჯერ კიდევ წინ იყო.
რატომ იყო მისი დრიბლინგი ასეთი განსაკუთრებული?
გარინჩას თამაში თანამედროვე ფეხბურთელის თვალითაც კი უცნაურად გამოიყურება. მას ჰქონდა სხეულის განსაკუთრებული ბალანსი. მისი ფეხების განსხვავებული სიგრძე და მუხლების ფორმა მოძრაობის ისეთ მანერას ქმნიდა, რომლის წაკითხვაც მცველებისთვის ძალიან რთული იყო.
გარინჩას ყველაზე ცნობილი ილეთი თითქოს მარტივი იყო: მარჯვენა ფლანგზე იღებდა ბურთს. მცველს უახლოვდებოდა. აჩვენებდა, თითქოს მარჯვნივ აპირებდა წასვლას. შემდეგ მარცხნივ მოძრაობდა. მაგრამ ხშირად ამას რამდენჯერმე იმეორებდა. მცველმა იცოდა მისი განზრახვა, მაგრამ მაინც ვერ აჩერებდა. სწორედ ამაში იყო გარინჩას გენია. ის მხოლოდ სწრაფი არ იყო. ის არ იყო მხოლოდ ტექნიკური.
ის არაპროგნოზირებადი იყო.
FIFA გარინჩას ერთ-ერთ უდიდეს დრიბლიორად აღწერს და აღნიშნავს, რომ მისი მოძრაობების შეჩერება პრაქტიკულად შეუძლებელი ხდებოდა, განსაკუთრებით 1962 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.
ბრაზილიის ნაკრები და პელესთან შეხვედრა
1950-იანი წლების ბოლოს ბრაზილიას ფეხბურთის ოქროს თაობა ეზრდებოდა. ერთ მხარეს იყო ახალგაზრდა პელე. მეორე მხარეს — გარინჩა. ორივე სრულიად განსხვავებული ტიპის ფეხბურთელი იყო. პელე უფრო სრულყოფილი თავდამსხმელი იყო — გოლები, თავური დარტყმები, პასები, პოზიციური თამაში და ფიზიკური ძალა.
გარინჩა კი ფლანგზე თავისუფლებას ქმნიდა. ის დაცვას არღვევდა და როცა ორივე ერთად თამაშობდა, ბრაზილიის შეტევა პრაქტიკულად წარმოუდგენელი ხდებოდა. მათ ერთად 40 ოფიციალურ მატჩში ითამაშეს და ამ შეხვედრებში ბრაზილია არასოდეს დამარცხებულა. FIFA ასევე აღნიშნავს, რომ პელეს თავად მიაჩნდა გარინჩა ფეხბურთელად, რომელსაც ისეთი რაღაცების გაკეთება შეეძლო ბურთით, რასაც სხვები ვერ ახერხებდნენ.
1958 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე შვედეთში სწორედ ამ თაობამ შექმნა ბრაზილიის ახალი ეპოქა.
1958 — გარინჩა მსოფლიო ჩემპიონი ხდება
1958 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრაზილია პირველად გახდა მსოფლიო ჩემპიონი. პელე მაშინ ჯერ კიდევ მოზარდი იყო. გარინჩა კი უკვე თავისი საოცარი ტექნიკით იპყრობდა ყურადღებას. ბრაზილიამ ტურნირი მოიგო და მსოფლიო ფეხბურთში ახალი ძალა გამოჩნდა.
გარინჩა და პელე ბრაზილიური ფეხბურთის სიმბოლოებად იქცნენ. მაგრამ თუ ვინმეს ეგონა, რომ გარინჩას საუკეთესო პერიოდი უკვე დასრულებული ჰქონდა, 1962 წელმა ყველაფერი შეცვალა.
1962 — როცა პელე გამოეთიშა და გარინჩა მეფე გახდა
1962 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი ჩილეში ტარდებოდა. ბრაზილია მოქმედი ჩემპიონი იყო და ტურნირის ერთ-ერთ მთავარ ფავორიტად ითვლებოდა. გუნდში კვლავ თამაშობდა ორი უდიდესი ვარსკვლავი — პელე და გარინჩა. მაგრამ ტურნირის დაწყებიდან მალევე ყველაფერი შეიცვალა.
პელემ ტრავმა მიიღო და ჩემპიონატის გაგრძელება ვეღარ შეძლო. ბრაზილიამ მოულოდნელად დაკარგა თავისი მთავარი ვარსკვლავი და გუნდისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი შემოქმედებითი ძალა.
ახლა მთავარი კითხვა იყო: ვინ შეძლებდა პელეს არყოფნის კომპენსირებას? პასუხი მალე გახდა ნათელი — გარინჩა. პელეს გარეშე დარჩენილმა ბრაზილიელმა ფეხბურთელმა 1962 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი საკუთარ სცენად აქცია. მისი დრიბლინგები, გოლები და საოცარი თამაში ტურნირის ერთ-ერთ მთავარ მოვლენად იქცა.
პელე გამოეთიშა მსოფლიო ჩემპიონატს, მაგრამ ბრაზილიამ თავისი მეორე გმირი იპოვა — გარინჩა.
ინგლისი — თამაში, რომელმაც მსოფლიო გააოცა
1962 წლის მეოთხედფინალში ბრაზილია ინგლისს შეხვდა. ინგლისელებმა კარგად იცოდნენ, რომ მთავარი საფრთხე გარინჩა იყო. მაგრამ მისი შეჩერება ვერ შეძლეს. გარინჩამ ორი გოლი გაიტანა. ერთი თავით. მეორე კი შესანიშნავი დარტყმით.
ბრაზილიამ 3:1 გაიმარჯვა.
FIFA-ს აღწერით, გარინჩამ ინგლისის წინააღმდეგ ორი გოლი გაიტანა და მატჩის მთავარი ფიგურა გახდა. ინგლისის ფეხბურთელმა ჯონი ჰეინსმა მატჩის შემდეგ დასვა კითხვა, რომელიც გარინჩას თამაშს ალბათ ყველაზე კარგად აღწერს:
როგორ უნდა შეაჩერო ის, ვინც შეუჩერებელია?
ჩილე — გარინჩას კიდევ ერთი შოუ
ნახევარფინალში ბრაზილია მასპინძელ ჩილეს შეხვდა. ჩილელი გულშემატკივრები ბრაზილიის წინააღმდეგ იყვნენ, მაგრამ გარინჩამ სტადიონი საკუთარ სცენად აქცია. მან აქაც ორი გოლი გაიტანა. ერთ-ერთი მარცხენა ფეხით, მეორე — თავით. გარდა ამისა, საგოლე გადაცემაც გააკეთა.
ბრაზილიამ 4:2 მოიგო.
FIFA-ს არქივში შემორჩენილია იმდროინდელი ჩილური გაზეთის საოცარი რეაქციაც:
„რა პლანეტიდან არის გარინჩა?“
ეს კითხვა შემთხვევითი არ ყოფილა. მაყურებელი რეალურად ვერ ხვდებოდა, როგორ აკეთებდა ის იმას, რასაც აკეთებდა.
ფინალი — გარინჩა მსოფლიო ჩემპიონატის მეფეა
ფინალში ბრაზილია ჩეხოსლოვაკიას შეხვდა. ბრაზილიამ 3:1 გაიმარჯვა და მსოფლიო ჩემპიონატის თასი კვლავ ბრაზილიაში წავიდა. პელე ტრავმის გამო ვერ თამაშობდა, მაგრამ ბრაზილია მაინც გახდა ჩემპიონი. და ამ გამარჯვების მთავარი გმირი გარინჩა იყო.
1962 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მან ოთხი გოლი გაიტანა — ორი ინგლისის წინააღმდეგ და ორი ჩილეს წინააღმდეგ. მან იმდენად ძლიერი ტურნირი ჩაატარა, რომ ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელადაც აღიარეს. ამრიგად, ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე უცნაური რამ მოხდა:
ბრაზილიამ მსოფლიო ჩემპიონატი მოიგო პელეს გარეშე, ხოლო მთავარი გმირი გახდა ფეხბურთელი, რომელსაც წლების წინ მისი ფიზიკური თავისებურებების გამო სერიოზულად არავინ უყურებდა.
გარინჩა და „ოლე“
გარინჩას თამაშს კიდევ ერთი საინტერესო ისტორია უკავშირდება — „ოლეს“ შეძახილს. ამბობენ, რომ მისი დრიბლინგები იმდენად სანახაობრივი იყო, რომ მაყურებელი მცველის მოტყუებისას „ოლეს“ ყვირილს იწყებდა. გარინჩა უბრალოდ არ უვლიდა მცველს. ზოგჯერ ის თითქოს შეგნებულად აჩერებდა თამაშს. მცველს ელოდებოდა. შემდეგ კვლავ ატყუებდა. და ისევ თავიდან იწყებდა. ამით ის ფეხბურთს თეატრად აქცევდა. მისთვის გამარჯვება მნიშვნელოვანი იყო, მაგრამ ფეხბურთი ასევე სანახაობა უნდა ყოფილიყო. სწორედ ამიტომ გახდა იგი „ხალხის სიხარული“.
გარინჩა და პელე — უცნაური მეგობრობა მოედანზე
გარინჩა და პელე ხშირად განიხილებიან როგორც ორი სრულიად განსხვავებული გენიოსი. პელე იყო ფეხბურთის სრულყოფილების , ხოლო გარინჩა — ფეხბურთის თავისუფლების სიმბოლო. პელემ, თითქოს, ყოველთვის იცოდა, სად უნდა ყოფილიყო. გარინჩა კი საერთოდ არ ემორჩილებოდა ტაქტიკურ კანონებს.
მაგრამ მათი კომბინაცია საოცრად ეფექტური იყო. როდესაც პელე ცენტრში მოძრაობდა, გარინჩა ფლანგზე სივრცეს ქმნიდა. როდესაც გარინჩა მცველებს იზიდავდა, პელესთვის სივრცე ჩნდებოდა. და როცა ორივეს წინააღმდეგ ერთდროულად უნდა ეთამაშა დაცვას, არჩევანი თითქმის შეუძლებელი ხდებოდა. ამიტომაც არის მათი დუეტი ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ლეგენდარული.
რატომ ვერ გახდა გარინჩას კარიერა უფრო დიდი?
აქ იწყება მისი ისტორიის ყველაზე ტრაგიკული ნაწილი. გარინჩას ფეხბურთში თითქმის ყველაფერი ჰქონდა. – ნიჭი, პოპულარობა, ტიტულები მსოფლიო ჩემპიონობა, ფანების სიყვარული, მაგრამ პროფესიონალური კარიერის ბოლო წლები თანდათან სულ უფრო რთული გახდა.
1966 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ინგლისში ბრაზილია უკვე ძველი გუნდი აღარ იყო. პელეც და გარინჩაც მონაწილეობდნენ, მაგრამ ბრაზილიამ ჯგუფიდან გასვლა ვერ შეძლო. ეს იყო გარინჩას ბოლო მსოფლიო ჩემპიონატი. ამის შემდეგ მისი კარიერა სწრაფად დაეშვა.
ის გადავიდა სხვა კლუბებში, მათ შორის კორინთიანსსა და ფლამენგოში, თუმცა ვეღარასოდეს დაბრუნდა იმ ფორმაში, რომელიც ბოტაფოგოსა და ბრაზილიის ნაკრებში ჰქონდა.
დიდების მეორე მხარე
გარინჩას მოედანზე ცხოვრება თითქოს ზღაპარი იყო. მის მიღმა კი ყველაფერი გაცილებით რთული აღმოჩნდა. დიდი პოპულარობა, პირადი პრობლემები და ალკოჰოლთან ბრძოლა მის ცხოვრებას თანდათან ანადგურებდა. ის გახდა ბრაზილიის ეროვნული სიმბოლო, მაგრამ პირადი ცხოვრების შენარჩუნება სულ უფრო უჭირდა.
მისი ისტორია იმ პერიოდსაც გვახსენებს, როდესაც პროფესიონალ სპორტსმენებს ფსიქოლოგიური დახმარება და კარიერის შემდგომი მხარდაჭერა ისეთივე მასშტაბით არ ჰქონდათ, როგორც დღეს. გარინჩას შემთხვევაში დიდება ყოველთვის არ ნიშნავდა ბედნიერებას. პირიქით, ზოგჯერ, მილიონებისთვის ყველაზე საყვარელი ადამიანი, შეიძლება საკუთარ ცხოვრებაში ყველაზე დაუცველი აღმოჩნდეს.
უკანასკნელი წლები
გარინჩას პროფესიონალური კარიერა 1970-იანი წლების დასაწყისში დასრულდა. მაგრამ ფეხბურთს ბოლომდე ვერ მოსწყდა და სანახაობრივ შეხვედრებშიც მონაწილეობდა. მისი სხეული კი წლების განმავლობაში დაგროვილ პრობლემებს ვეღარ უძლებდა.
ალკოჰოლთან ხანგრძლივმა ბრძოლამ ჯანმრთელობა სერიოზულად დააზიანა. 1983 წლის 20 იანვარს, რიო-დე-ჟანეიროში, გარინჩა გარდაიცვალა. ის მხოლოდ 49 წლის იყო. ბრაზილიის ფეხბურთის კონფედერაციის მიხედვით, მისი გარდაცვალების მიზეზი ღვიძლის ციროზი იყო.
მისი სიკვდილი ბრაზილიისთვის მხოლოდ ცნობილი სპორტსმენის დაკარგვა არ ყოფილა. ქვეყანამ დაკარგა ადამიანი, რომელიც მილიონობით ადამიანს განუზომელ სიხარულს და აღფრთოვანებას ანიჭებდა
მისი დაკრძალვა — ხალხის სიხარული ხალხთან დაბრუნდა
გარინჩას დაკრძალვაზე ათასობით ადამიანი მივიდა. ადამიანები, რომლებიც მისი თამაშის დროს გაიზარდნენ, ახლა მის დასამშვიდობებლად შეიკრიბნენ. ადამიანი, რომელმაც მათ სტადიონზე სიცილი, აღფრთოვანება და სიხარული აჩუქა, უკვე აღარ არსებობდა.
მაგრამ გარინჩას ისტორია აქ არ დასრულებულა. მისი სახელი დარჩა ბრაზილიის ფეხბურთში, ბოტაფოგოს ისტორიაში, მსოფლიო ჩემპიონატების არქივებში და იმ ადამიანების მეხსიერებაში, რომლებმაც ოდესღაც მისი თამაში საკუთარი თვალით ნახეს. ნახეს ის თუ როგორ უახლოვდებოდა გარინჩა მცველს, თითქოს რაღაცას უმზადებდა. მცველმა იცოდა, რას გააკეთებდა. მაყურებელმაც იცოდა. მაგრამ მაინც ვერავინ აჩერებდა. წარმოუდგენელი მოძრაობები და შეუდარებელი დრიბლინგები სამუდამოდ დარჩა მილიონობით მაყურებლის მეხსიერებაში, როგორც უმაღლესი კლასის და ფენომენალური ნიჭის საუკეთესო მაგალითი.
ფეხბურთელი, რომელიც წესებს არ ჰგავდა
გარინჩას განსაკუთრებულობა მხოლოდ მის დრიბლინგში არ ყოფილა. მისი ცხოვრების მთავარი პარადოქსი ის იყო, რომ ის თითქოს საერთოდ არ შეესაბამებოდა პროფესიონალი ფეხბურთელის კლასიკურ წარმოდგენას. მას ჰქონდა დეფორმირებული ფეხები; ცალი ფეხი მოკლე ჰქონდა; მისი მოძრაობა უცნაური იყო; მისი სტილი არ იყო აკადემიურად სრულყოფილი და მაინც სწორედ ამ ყველაფერმა შექმნა ისეთი ფეხბურთელი, რომლის გამეორებაც დღემდე პრაქტიკულად შეუძლებელია.
გარინჩას მაგალითი გვიჩვენებს, რომ ფეხბურთში ზოგჯერ ის, რაც ერთი შეხედვით სისუსტეა, შეიძლება ყველაზე დიდ უპირატესობად იქცეს. მისი მოძრაობები იმდენად განსხვავებული იყო, რომ მცველებს არ ჰქონდათ მის წინააღმდეგ მზადყოფნის სტანდარტული ფორმულა.
გარინჩა პელეზე უკეთესი იყო?
ეს კითხვა ბრაზილიაში დღემდე შეიძლება კამათის საგნად იქცეს. პელე ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთ უდიდეს მოთამაშედ ითვლება. მაგრამ გარინჩას ბევრი გულშემატკივარი სრულიად განსხვავებულად უყურებს. თუ პელე ფეხბურთის სრულყოფილებას წარმოადგენდა, გარინჩა მისი სიხარული იყო. პელე გოლებს ქმნიდა. გარინჩა კი ზოგჯერ თვითონ ქმნიდა სცენას, რომელზეც გოლი უნდა დაბადებულიყო.
პელეს გარეშე ბრაზილიამ 1962 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი მაინც მოიგო. გარინჩას გარეშე კი იმ ტურნირის ისტორია სრულიად განსხვავებული იქნებოდა. FIFA-ს მიხედვით, თავად პელესაც მიაჩნდა, რომ გარინჩას გარეშე მისი კარიერა და მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორია სხვაგვარი იქნებოდა.
მსოფლიო ჩემპიონი, რომელმაც მხოლოდ ერთი მატჩი წააგო?
გარინჩას ეროვნული ნაკრების კარიერის სტატისტიკა კიდევ ერთ საოცარ ფაქტს გვიჩვენებს. ბრაზილიის ფეხბურთის კონფედერაციის მიხედვით, მან ეროვნული ნაკრების მაისურით ათი წლის განმავლობაში 60 მატჩი ჩაატარა: ბრაზილიამ 52 მოიგო, 7 ფრედ დაასრულა და მხოლოდ ერთხელ დამარცხდა. მან 17 გოლი გაიტანა.
ეს ნიშნავს, რომ გარინჩას მონაწილეობით ბრაზილიის ნაკრების მარცხი უკიდურესად იშვიათი მოვლენა იყო. მისი და პელეს ერთობლივი თამაშების დროს კი ბრაზილიას საერთოდ არ წაუგია.
ეს სტატისტიკა კიდევ უფრო ამყარებს იმ წარმოდგენას, რომ გარინჩა მხოლოდ სანახაობრივი ფეხბურთელი არ ყოფილა. ის გამარჯვების მომტანი ფეხბურთელიც იყო.
რატომ გვახსოვს გარინჩა დღესაც?
ფეხბურთში ათასობით მოთამაშე გამოჩენილა. ბევრმა მათგანმა გარინჩაზე მეტი გოლი გაიტანა. ზოგმა მეტი ტიტული მოიგო. ზოგმა უფრო დიდხანს ითამაშა, მაგრამ გარინჩას მსგავსი ფეხბურთელი ძალიან ცოტა ყოფილა.
მისი ისტორია განსაკუთრებულია იმიტომ, რომ მასში ერთმანეთში ირევა გამარჯვება და ტრაგედია. ის იყო მსოფლიო ჩემპიონი, მაგრამ მისი ცხოვრება ბედნიერი ზღაპრით არ დასრულებულა. ის იყო ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ადამიანი ბრაზილიაში, მაგრამ პირადი პრობლემები ვერ დაამარცხა.
ის იყო ფეხბურთელი, რომელსაც მილიონები აღმერთებდნენ, მაგრამ საკუთარი ცხოვრების უკანასკნელი წლები ძალიან რთულად გაატარა და მაინც, როდესაც გარინჩას სახელს ახსენებენ, ადამიანებს პირველ რიგში მისი დაცემა კი არა შეუდარებელი დრიბლინგები, გასაოცარი ფინტები და უზადო ტექნიკა ახსოვთ.
„მრუდე ფეხების ანგელოზი“
გარინჩას კარიერა გვასწავლის ერთ მნიშვნელოვან რამეს:
გენიოსობა ყოველთვის სრულყოფილებას არ ჰგავს.
ზოგჯერ ის შეიძლება უცნაური იყოს. ზოგჯერ შეიძლება მოუხერხებლად გამოიყურებოდეს. ზოგჯერ კი სწორედ ის განსხვავება, რომელსაც სხვები ნაკლად აღიქვამენ, ადამიანს უნიკალურს ხდის.
გარინჩა ასეთი იყო. – მრუდე ფეხებით, არაპროგნოზირებადი მოძრაობებით, წინააღმდეგობებით სავსე ცხოვრებით, მაგრამ მოედანზე არაჩვეულებრივი თამაშით და სწორედ ამიტომ, ათწლეულების შემდეგაც, გარინჩა კვლავ რჩება იმ ფეხბურთელთა შორის, რომელთა თამაშსაც ადამიანები არა მხოლოდ იხსენებენ, არამედ სიამოვნებით ყვებიან.
ბრაზილიის ფეხბურთის კონფედერაცია მას დღემდე „მრუდე ფეხების ანგელოზად“ და ფეხბურთის ერთ-ერთ უდიდეს გენიოსად მოიხსენიებს.
გარინჩამ ფეხბურთი არ ითამაშა ისე, როგორც ამას სახელმძღვანელოები გვასწავლიან. მან ფეხბურთი ისე ითამაშა, როგორადაც თავად გრძნობდა. და შესაძლოა, სწორედ ამიტომ გახდა ის ფეხბურთის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დაუვიწყარი ადამიანი.
**პელე შეიძლება ფეხბურთის მეფე ყოფილიყო.
მაგრამ გარინჩა იყო მისი სიხარული.**
და ბრაზილიამ მას ზუსტად ამიტომ უწოდა:
„Alegria do Povo“ — ხალხის სიხარული.
სტატიაში გამოყენებული ფოტოები აღებულია Wikimedia Commons-დან და წარმოადგენს საჯარო მასალას.
თუ სტატია თქვენთვის საინტერესო იყო, გაუზიარეთ მეგობრებს და დატოვეთ კომენტარი.
